पेरणी करताना या चुका अजिबात करू नका! पहा महत्वाचा कृषी सल्ला

नमस्कार शेतकरी मित्रांनो! मृगाच्या सरी कोसळल्या आणि काळ्या आईच्या कुशीतून येणारा तो मातीचा सुगंध आपल्या सर्वांच्याच मनात एक नवी ऊर्जा आणि आशा निर्माण करून गेला आहे. राज्यभरात पावसाने बऱ्यापैकी हजेरी लावल्यामुळे आता बळीराजाची पेरणीची लगबग सुरू झाली आहे. पण थांबा! घाईगडबडीत घेतलेला एक चुकीचा निर्णय आपल्या संपूर्ण हंगामावर पाणी फेरू शकतो. सध्याच्या लहरी हवामानात ‘कधी पेरावं आणि कोणतं वाण निवडावं’ हे अचूक समजणं खूप गरजेचं आहे. म्हणूनच, तज्ज्ञांच्या नुकत्याच समोर आलेल्या एका अत्यंत महत्त्वाच्या कृषी सल्ल्यावर आधारित हा लेख खास तुमच्यासाठी तयार केला आहे. यात हवामानाचा अंदाज, बियाण्यांची योग्य निवड आणि खत व्यवस्थापनाविषयी अशी काही ‘स्मार्ट’ माहिती दिली आहे, जी यंदाच्या खरीप हंगामात तुमच्यासाठी संजीवनी ठरू शकते. चला तर मग, जाणून घेऊया पेरणीपूर्वीच्या या काही महत्त्वपूर्ण टिप्स!

पावसाचा कल ओळखूनच घ्या पेरणीचा निर्णय

गेल्या काही दिवसांत बऱ्याच ठिकाणी पावसाने दमदार हजेरी लावली आहे, तर काही भागात अद्यापही मध्यम किंवा कमी पाऊस आहे. अशा वेळी ‘शेजाऱ्याने पेरलं म्हणून मीही पेरणार’ ही प्रवृत्ती टाळा. तुमच्या गावातील आणि शेतातील जमिनीच्या ओलाव्यानुसारच पेरणीचा निर्णय घ्या.
पुढील सात ते आठ दिवस बऱ्याच ठिकाणी पावसाचे वातावरण राहील, पण तो सार्वत्रिक नसेल. म्हणजे एखाद्या तालुक्यात पडेल तर दुसऱ्यात उघडीप देईल. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात (१ ते ५ जुलै दरम्यान) पावसात थोडा मोठा खंड पडण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे ज्यांच्याकडे आता जमिनीत पुरेशी ओल आहे त्यांनी योग्य वेळी पेरणी साधून घ्यावी. जे शेतकरी ‘धूळपेरणी’ करण्याची जोखीम घेऊ शकतात, ते स्थानिक परिस्थितीचा अंदाज घेऊन धूळपेरणी करू शकतात; ज्याचा फायदा अनेक शेतकऱ्यांना याआधीही झाला आहे.

सोयाबीन उत्पादकांसाठी बियाण्यांची ‘स्मार्ट’ निवड: रोगांना हरवा!

सोयाबीन हे आपल्याकडचं प्रमुख नगदी पीक. पण जमिनीतून पसरणाऱ्या ‘चारकोल रॉट’ आणि ‘फायटोप्थोरा’ यांसारख्या महाभयंकर रोगांनी विदर्भ आणि मराठवाड्यातील काही भागात मोठा धुमाकूळ घातला आहे.
तुम्ही जर विदर्भातील (बुलढाणा, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, अमरावती, वर्धा, नागपूर, चंद्रपूर) किंवा मराठवाड्यातील हिंगोली आणि नांदेड जिल्ह्यातील शेतकरी असाल, तर तुम्हाला बियाणे निवडताना विशेष काळजी घ्यावी लागेल. या रोगांना खंबीरपणे तोंड देणारे ‘हुतुतू’ आणि ‘खोखो’ हेच वाण तुम्ही निवडले पाहिजेत. या भागात इतर वाणांचा प्रयोग करणे सध्या धोक्याचे ठरू शकते.
याव्यतिरिक्त मराठवाड्याच्या इतर जिल्ह्यांमध्ये (परभणी, बीड, जालना, लातूर, धाराशिव) तुम्ही ‘हुतुतू’, ‘खोखो’ सोबतच ‘आश्रय’ या वाणाचीही बिनदिक्कतपणे निवड करू शकता.

खर्चात बचत आणि भरघोस उत्पन्न: खतांचे योग्य व्यवस्थापन

रासायनिक खतांच्या वाढत्या किमती पाहता, त्यावर पूर्णपणे अवलंबून राहणे आता परवडणारे नाही. पेरणीच्या वेळी किंवा लागवडीनंतर लगेचच १०:२६:२६, ८:२१:२१ यांसारखी खते आणि १० किलो झिंक सल्फेट देताना त्यात एक छोटासा पण महत्त्वाचा बदल करा.
पिकांच्या पांढऱ्या मुळांची उत्तम वाढ होण्यासाठी ‘रायझर जी’ सारखे दर्जेदार ह्युमिक ऍसिड (५ ते १० किलो) खतात नक्की मिसळा. यासोबतच जमिनीचा पोत सुधारण्यासाठी आणि रासायनिक खतांवरील खर्च कमी करण्यासाठी ‘एनपीके बुस्ट डीएक्स’ या जिवाणू खताचा (अर्धा किलो) वापर करा. हे जिवाणू खत रेती किंवा मातीत मिसळून शेतात विस्कटल्यास पिकाला जबरदस्त फायदा होतो आणि खताचा डोस अर्धा केला तरी चालतो.

पेरणी करताना या चुका अजिबात करू नका!

खोल पेरणी टाळा: बियाणे जास्त खोलवर पडल्यास त्याची उगवण क्षमता कमी होते. बियाणे योग्य खोलीवरच पडेल याची काळजी घ्या.
आडवी पेरणी फायद्याची: उताराला समांतर पेरणी करण्याऐवजी उताराला आडवी पेरणी करा किंवा शक्य असल्यास ‘बीबीएफ’ (BBF – रुंद वरंबा व सरी) पद्धतीचा अवलंब करा. यामुळे पावसाचे पाणी जमिनीत मुरायला मदत होते.
घाई संकटात नेई: रात्रीच्या वेळी अंधारात किंवा एखाद्या नवीन/अननुभवी ट्रॅक्टर चालकाकडून पेरणी करून घेण्याची घाई करू नका. या एका चुकीमुळे दुबार पेरणीचे संकट ओढावू शकते.
गोगलगाय नियंत्रण: उगवून आलेल्या कोवळ्या पिकांचे नुकसान करणाऱ्या गोगलगाईंचा बंदोबस्त करण्यासाठी कार्बोफ्युरान, कार्बोसल्फान किंवा कार्टाप हायड्रोक्लोराईड यापैकी एक औषध (५ ते १० किलो) रेतीत मिसळून शेताच्या कडेने फेकून द्यावे.

शेतकरी मित्रांनो, ही छोटीशी पण अत्यंत मोलाची माहिती तुमच्या यंदाच्या हंगामाची दिशा ठरवू शकते. निसर्गाच्या लहरीपणावर मात करण्यासाठी आता पारंपरिक पद्धतींना तंत्रज्ञानाची आणि योग्य मार्गदर्शनाची जोड असणे ही काळाची गरज बनली आहे. ही महत्त्वाची माहिती फक्त स्वतःपुरती मर्यादित न ठेवता, आपल्या इतर शेतकरी बांधवांना आणि व्हॉट्सॲप ग्रुप्सवर नक्की शेअर करा, जेणेकरून सर्वांचाच फायदा होईल. तुम्हा सर्वांना यंदाच्या खरीप हंगामासाठी भरभरून शुभेच्छा! काळी आई तुमच्या कष्टाला भरघोस यशाचे फळ देवो, हीच सदिच्छा!