loan waiver : ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६’ ची प्रक्रिया सुरू झाली आहे, पण तब्बल १ लाख ४० हजार शेतकरी यातून बाहेर पडले आहेत! हे का झालं? झिरो ITR (Zero ITR) भरणाऱ्यांचं काय होणार? आणि KYC मधील चुका कशा सुधारायच्या? या सर्व प्रश्नांची सोप्या भाषेतील आणि सविस्तर उत्तरे तुम्हाला या एकाच लेखात मिळतील. चला तर मग, जाणून घेऊया!
राज्यभरात सध्या ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६’ ची जोरदार चर्चा आहे. अनेक शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर आनंद आहे, तर काहींच्या मनात अनेक शंका आहेत. विशेषतः १.४० लाख शेतकऱ्यांना अपात्र ठरवल्याने मोठी खळबळ उडाली आहे. पण खरंच घाबरण्यासारखं काही आहे का? तुमच्या मनातील सर्व संभ्रम दूर करण्यासाठी खालील माहिती नक्की वाचा.
१.४० लाख शेतकरी अपात्र का झाले?
शासनाने या कर्जमाफी योजनेत एक नवीन आणि अतिशय महत्त्वाचा निकष जोडला आहे – ‘इन्कम टॅक्स भरणारे शेतकरी’. ज्या शेतकऱ्यांचे शेतीव्यतिरिक्त इतर काही उत्पन्न आहे आणि जे इन्कम टॅक्स (Income Tax) भरतात, त्यांना या योजनेतून वगळण्यात आले आहे. केंद्र सरकारकडून प्राप्त झालेल्या माहितीनुसार, राज्यात असे सुमारे १ लाख ४० हजार शेतकरी आहेत. त्यामुळेच त्यांची नावे यादीतून कमी करण्यात आली आहेत.
मी ‘झिरो ITR’ भरतो, माझं काय?
अनेक शेतकऱ्यांना हा प्रश्न पडलाय की, “मी इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरतो, पण माझा टॅक्स झिरो (Zero) असतो, मग मी अपात्र ठरणार का?”
तर मित्रांनो, अगदी निर्धास्त राहा! जर तुम्ही झिरो ITR भरत असाल, तर तुम्ही या योजनेसाठी १००% पात्र आहात. फक्त ज्यांना प्रत्यक्ष टॅक्स भरावा लागतो (Income Tax Payees), त्यांनाच या योजनेतून वगळण्यात आले आहे.
माझं नाव यादीत का आलं नाही?
जर तुम्ही झिरो ITR भरत असाल आणि तरीही तुमचं नाव यादीत नसेल, तर लगेच निराश होऊ नका. पुढची यादी येण्याची वाट पाहा. पण त्याआधी तुम्ही खालील निकषांत बसता का ते नक्की तपासा:
तुमचे कर्ज १ एप्रिल २०१९ ते ३१ मार्च २०२५ या काळात घेतलेले असावे.
हे कर्ज ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकीत (NPA) असावे.
आणि ३१ मार्च २०२६ पर्यंत तुम्ही त्याची परतफेड केलेली नसावी.
जर तुम्ही हे सर्व निकष पूर्ण करत असाल, तर तुमचं नाव नक्की येईल. पण जर तुम्ही मधल्या काळात कर्ज रिन्यू (Renew) केलं असेल किंवा ते बँकेत थकीत नसेल, तर मात्र तुमचं नाव येणार नाही.
KYC करताना चुका झाल्या आहेत? घाबरू नका!
सध्या सुमारे १३ लाख शेतकऱ्यांची KYC प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे. पण या प्रक्रियेत अनेक तांत्रिक अडचणी व शंका येत आहेत.
कर्जाच्या रक्कमेत तफावत: तुमच्या पावतीवर कर्जाची रक्कम वेगळी आणि पोर्टलवर वेगळी दिसत असेल, तर काळजी करू नका. बँकांनी थकीत (NPA) खात्यांवर जो ३५% ते ७५% पर्यंत ‘हेअर कट’ (सूट) दिला आहे, ती वजा करून उरलेली रक्कम पोर्टलवर दिसते. तुमचे एकूण कर्ज २ लाखांच्या आत असेल, तर ते पूर्ण माफ होणार आहे.
खाते क्रमांक वेगळा दिसणे: पोर्टलवर वेगळाच सेव्हिंग अकाउंट नंबर दिसतोय? बऱ्याचदा कर्जासाठी बँकेत वेगळं खातं उघडलं जातं, ज्याची आपल्याला माहिती नसते.
काय तपासायचे?: KYC करताना फक्त तुमचा फार्मर आयडी, आधार क्रमांक, कर्ज खात्याचा नंबर आणि तुमचं नाव बरोबर आहे का, एवढंच नीट तपासा. प्रिंट काढताना जिल्ह्याचं नाव वगैरे चुकीचं आलं, तर तो फक्त एक तांत्रिक एरर असू शकतो. तुमचा आधार आणि आयडी बरोबर असेल, तर तुमची रक्कम थेट तुमच्या कर्ज खात्यातच जमा होईल.
KYC होत नसेल किंवा मोठी चूक झाली असेल तर काय करावे?
जर तुमची KYC पूर्णच होत नसेल किंवा त्यात काही मोठी चूक झाली असेल (उदा. नाव किंवा आधार चुकीचा असेल), तर घाबरून जाण्याचे कारण नाही. तुम्हाला तुमच्या शंकेबाबत एक साधा लेखी अर्ज करायचा आहे. हा अर्ज तुम्ही तुमच्या तालुक्यातील सहाय्यक निबंधक कार्यालय, उपनिबंधक कार्यालय किंवा थेट तहसीलदार कार्यालयात जमा करू शकता. तिथून तुमच्या समस्येचे नक्कीच निवारण केले जाईल.