नमस्कार शेतकरी मित्रांनो! पावसाची चातकासारखी वाट पाहणाऱ्या आपल्या बळीराजासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि थोडी धाकधूक वाढवणारी बातमी आहे. राज्यातील ज्या भागात पावसाअभावी पेरण्या खोळंबल्या होत्या, तिथे आता चक्क अतिवृष्टीचा (Heavy Rainfall) इशारा देण्यात आला आहे. निसर्गाचा हा लपंडाव खरोखरच अनाकलनीय आहे! एकीकडे अनेक दिवस पावसाची ओढ, तर दुसरीकडे अचानक ढगफुटीसारखा पाऊस… नेमकं काय घडतंय हवामानात? चला तर मग, सविस्तर जाणून घेऊया कोणत्या जिल्ह्यांमध्ये धोक्याचा इशारा आहे आणि ही अचानक आलेली आपत्ती नेमकी कशामुळे आहे.
कशामुळे होतोय हा अचानक हवामान बदल?
तुम्हाला तर माहीतच आहे की यावर्षी ‘अल निनो’चा (El Nino) प्रभाव असल्यामुळे सुरुवातीला पावसाची मोठी चिंता होती. पण सुदैवाने, आता ‘इंडियन ओशन डायपोल’ (IOD) सक्रिय झाल्यामुळे अल निनोचा प्रभाव काहीसा कमी होताना दिसत आहे. सध्या बंगालच्या उपसागरात एक अतिशय कमी दाबाचा पट्टा म्हणजेच ‘डीप डिप्रेशन’ (Deep Depression) तयार झालं आहे. हे वादळी वारे आता महाराष्ट्राच्या दिशेने सरकत असून पुढे ते राजस्थानकडे जाणार आहेत. या डीप डिप्रेशनमुळे पूर्वेकडून आणि पश्चिमेकडून येणारे बाष्पयुक्त वारे एकत्र येऊन राज्यात पावसाचा जोर अचानक आणि प्रचंड वाढवणार आहेत.
कोणत्या भागात बरसणार वरुणराजा? (तारीखवार अंदाज)
येत्या काही दिवसांत (२८ ते ३१ तारखेपर्यंत) राज्यातील अनेक भागांत पावसाचा रागरंग पूर्णपणे बदललेला दिसेल:
२८ जुलै (विदर्भात दमदार सुरुवात): पूर्व विदर्भापासून पावसाच्या या नव्या प्रवासाला सुरुवात होईल. विशेषतः अकोला, कारंजा लाड, मूर्तीजापूर, दर्यापूर आणि तेल्हारा या पट्ट्यात अतिवृष्टीचा इशारा देण्यात आला आहे. दारव्हा, नेर आणि सुकळी या परिसराला तर पावसाचा मोठा फटका बसू शकतो, जिथे चक्क ६० ते १०० मिलीमीटरपर्यंत पाऊस कोसळण्याची शक्यता आहे.
२९ जुलै (पश्चिम विदर्भालाही झोडपणार): हा कमी दाबाचा पट्टा जसजसा पुढे सरकेल, तसतसा बुलढाणा आणि अकोल्याचा काही भाग, तसेच वर्धा, आर्वी आणि अचलपूरमध्ये पावसाचा जोर वाढेल. यवतमाळ, पांढरकवडा, आर्णी आणि वाशिम या भागांतही ढगफुटीसदृश्य पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.
३० व ३१ जुलै (अमरावती ते खान्देश प्रवास): ३० तारखेला उमरखेड, हिंगोली, पुसद, तसेच अमरावती, धारणी, आकोट आणि खामगाव या पट्ट्यात पावसाचा कहर पाहायला मिळेल. अकोला आणि अमरावतीच्या पश्चिम भागात तर तब्बल १०० ते १५० मिलीमीटर पावसाची नोंद होऊ शकते. त्यानंतर हा पाऊस हळूहळू जळगाव, चोपडा, धुळे, नंदुरबार, आणि मालेगावच्या दिशेने सरकेल. बुलढाण्यातील चिखली आणि मेहकर भागातही ३१ तारखेला अतिशय जोरदार पाऊस राहील.
इतर जिल्ह्यांची काय स्थिती?
घाटमाथा आणि कोकण: याच काळात नाशिक, पुणे, सातारा, कोल्हापूरचे घाटमाथे आणि संपूर्ण कोकण किनारपट्टीवर नेहमीप्रमाणे दमदार पाऊस हजेरी लावेल.
मराठवाडा आणि उर्वरित महाराष्ट्र: छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी आणि हिंगोलीमध्ये मध्यम स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता आहे. बीड जिल्ह्यातील केज आणि आजूबाजूच्या परिसरात मात्र काही ठिकाणी मुसळधार पाऊस होऊ शकतो. दुसरीकडे लातूर, धाराशिव, सोलापूर आणि सांगलीत हलका ते मध्यम पाऊस राहील, या भागात अतिवृष्टीची फार मोठी अपेक्षा नाही.
शेतकऱ्यांसाठी याचा अर्थ काय? (नुकसान की फायदा?)
मित्रहो, या पावसाचे नक्कीच दोन वेगळे पैलू आहेत. ज्या भागात पावसाचा थेंबही पडला नव्हता, तिथे आता कमीत कमी तलाव, विहिरी आणि नद्या दुथडी भरून वाहतील. जमिनीतील पाण्याची पातळी वाढून भविष्यातील पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न काही अंशी सुटेल.
पण काळजीची बाब म्हणजे, अचानक येणारा हा रौद्र पाऊस आणि अतिवृष्टी शेतातील उभ्या पिकांसाठी खूप नुकसानकारक ठरू शकते. पाणी साचल्यामुळे पिकांचे अतोनात नुकसान होण्याची भीती आहे. विशेषतः यवतमाळ, अमरावती आणि अकोला या जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांनी शेतातील पाण्याचा निचरा योग्य प्रकारे होईल याची काळजी घेण्याची गरज आहे.