पाऊस पुन्हा एकदा महाराष्ट्रात दमदार हजेरी लावत आहे आणि या बदलत्या हवामानात आपल्या सोयाबीन पिकाची विशेष काळजी घेणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. शेतकरी मित्रांनो, जर तुमचे सोयाबीन पीक आता वाढीच्या अवस्थेत असेल, तर ही वेळ आहे पहिली फवारणी करण्याची!
पण पहिली फवारणी नेमकी कधी करावी? कोणती औषधे वापरावीत? आणि चक्री भुंगा किंवा खोडकिडीसाठी योग्य पर्याय कोणते? या सर्व प्रश्नांची अचूक उत्तरे तुम्हाला या लेखामध्ये मिळतील. चला तर मग, सोयाबीन पिकाला निरोगी आणि जोमदार बनवण्यासाठी पहिल्या फवारणीचे संपूर्ण नियोजन सोप्या भाषेत समजून घेऊया!
पहिली फवारणी करणे का आवश्यक आहे?
सोयाबीनची उगवण झाल्यानंतर सुरुवातीच्या टप्प्यात पिकाला अनेक किडींचा मोठा धोका असतो. विशेषतः चक्री भुंगा, खोडमाशी, तसेच पाने खाणाऱ्या अळ्या आणि रस शोषक किडी पिकाचे मोठे नुकसान करू शकतात. या किडींचा वेळीच बंदोबस्त करणे अत्यंत गरजेचे आहे. यासोबतच, पिकाची चांगली आणि सुदृढ वाढ व्हावी, तसेच जास्तीत जास्त फांद्या (फुटवे) फुटाव्यात यासाठी ही पहिली फवारणी संजीवकासारखे काम करते.
फवारणीची योग्य वेळ कोणती?
सर्वसाधारणपणे, पेरणी झाल्यानंतर १८ ते २५ दिवसांच्या दरम्यान पहिली फवारणी करणे सर्वात फायदेशीर ठरते. काही शेतकरी पेरणीनंतर १५ व्या दिवशीच फवारणी करतात, जे पूर्णपणे योग्य आहे. पण जर काही कारणास्तव तुम्हाला उशीर झाला असेल, तरीही २०-२५ दिवसांच्या आत फवारणी उरकून घ्या, जेणेकरून पिकाला सुरुवातीपासूनच योग्य संरक्षण मिळेल.
सोयाबीन दरात मोठी वाढ! पहा ताजे सोयाबीन भाव
पहिल्या फवारणीसाठी अचूक औषधांचे नियोजन:
पहिल्या फवारणीत एका चांगल्या कीटकनाशकासोबत, गरजेनुसार बुरशीनाशक आणि पिकाच्या वाढीसाठी टॉनिक किंवा विद्राव्य खत यांचे कॉम्बिनेशन वापरणे फायद्याचे ठरते. चला पर्याय पाहूया:
१. कीड नियंत्रणासाठी प्रभावी कीटकनाशके:
किडींचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी तुम्ही खालीलपैकी कोणत्याही एका कीटकनाशकाची निवड करू शकता:
प्रोफेक्स सुपर (Profex Super): हे चक्री भुंगा, रस शोषक किडी आणि अळ्यांवर अत्यंत प्रभावी आहे. १५ लिटरच्या पंपासाठी याचा ३० मिली वापर करा.
हमला ५५० (Hamla 550): प्रोफेक्स सुपर उपलब्ध नसल्यास, त्याला उत्तम पर्याय म्हणून तुम्ही ‘हमला ५५०’ वापरू शकता. याचे प्रमाणही १५ लिटरच्या पंपासाठी ३० मिली असेच राहील.
अलिका (Alika): सिंजेंटा कंपनीचे हे औषधही उत्तम रिझल्ट देते. एका १५ लिटरच्या पंपासाठी १० ते १२ मिली वापरणे पुरेसे आहे.
२. करपा आणि मूळकुज नियंत्रणासाठी बुरशीनाशक:
सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, जर तुमच्या पिकावर करपा किंवा बुरशीचा कोणताही प्रादुर्भाव नसेल, तर बुरशीनाशक वापरण्याची अजिबात गरज नाही. मात्र, जर पाने पिवळी पडून जळत असतील किंवा मूळकुज दिसत असेल, तर खालीलपैकी एकाचा वापर नक्की करा:
साफ पावडर (Saaf Powder): १५ लिटर पंपासाठी ३० ते ३५ ग्रॅम.
रिडोमिल गोल्ड (Ridomil Gold): १५ लिटर पंपासाठी ३० ते ३५ ग्रॅम.
३. पिकाच्या दमदार वाढीसाठी (टॉनिक किंवा विद्राव्य खत):
सोयाबीनची निरोगी वाढ आणि जास्तीत जास्त फुटवे मिळवण्यासाठी फवारणीत एक टॉनिक किंवा विद्राव्य खत नक्की मिसळा. यातील कोणताही एक पर्याय निवडा:
टॉनिकचे पर्याय: ‘इसाबियन’ (Isabion) किंवा ‘बायोविटा एक्स’ (Biovita X) यापैकी कोणतेही एक टॉनिक १५ लिटर पंपासाठी ४० मिली या प्रमाणात वापरा.
विद्राव्य खतांचे पर्याय: टॉनिक ऐवजी जर तुम्हाला खत वापरायचे असेल, तर ICL कंपनीचे ‘११:३६:२४’ हे खत १५ ते २० लिटर पंपासाठी ५०-६० ग्रॅम वापरू शकता. किंवा दुसरा सोपा पर्याय म्हणजे ‘१९:१९:१९’ (19:19:19) या खताचा वापर १५ लिटर पंपासाठी ८०-१०० ग्रॅम या प्रमाणात करू शकता.
शेतकरी मित्रांनो, योग्य वेळी आणि अचूक औषधांची निवड केल्यास सोयाबीनचे पीक सुरुवातीपासूनच जोमदार वाढते आणि पुढे उत्पादनात नक्कीच भर पडते. वरील पर्यायांपैकी तुमच्या शेतातील परिस्थितीनुसार एका कीटकनाशकाची, एका टॉनिकची आणि आवश्यक वाटल्यास एका बुरशीनाशकाची निवड करा आणि आपली फवारणी पूर्ण करा.