सोयाबीनला मिळतोय विक्रमी भाव, अचानक भाव वाढण्याचं कारण काय?

नमस्कार शेतकरी मित्रांनो! आजकाल कृषी बाजारात आणि गावाकडच्या पारावर एकाच विषयाची सर्वात जास्त चर्चा ऐकायला मिळत आहे, आणि ती म्हणजे ‘सोयाबीनचे कडाडलेले भाव’. मागच्या काही महिन्यांपासून सोयाबीनच्या दरात जो चढ-उताराचा खेळ सुरु होता, त्याने आता एकदम सुखद वळण घेतलं आहे. ज्या शेतकरी बांधवांनी स्वतःच्या गरजेवर नियंत्रण ठेवून हिमतीने आपला माल घरात राखून ठेवला होता, त्यांच्या संयमाचे आज खऱ्या अर्थाने सोने होत आहे. पण बाजारात अचानक अशी तेजी का आली? हे दर पुढे आणखी वाढतील का? चला तर मग, या ‘गोल्डन’ संधीमागची संपूर्ण इनसाईड स्टोरी आजच्या या ब्लॉगमध्ये सोप्या भाषेत समजून घेऊया!

सुरुवातीची निराशा आणि आताची गरुडझेप

हंगामाच्या सुरुवातीला जेव्हा नवीन सोयाबीन बाजारात यायला लागलं, तेव्हा आवक इतकी मोठी होती की भाव ५,२०० ते ५,५०० रुपयांच्या घरातच अडकून पडले होते. बऱ्याच शेतकऱ्यांना पैशांची अत्यंत निकड असल्याने नाईलाजाने त्याच कमी दरात आपला घाम गाळून पिकवलेला माल विकावा लागला. पण फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्यात बाजारातील चित्र हळूहळू बदलू लागलं. आवक थोडी मंदावली आणि भाव ५,५०० ते ५,७०० रुपयांपर्यंत पोहोचले.

एप्रिल महिन्याने केली ‘कमाल’

मार्चपर्यंत संथ गतीने वाढणाऱ्या भावाने एप्रिल महिन्यात मात्र थेट रॉकेटसारखी उसळी घेतली! वाशिम जिल्ह्यासह अनेक बाजार समित्यांमध्ये सोयाबीनने चक्क ६,००० ते ६,२०० रुपयांचा टप्पा अत्यंत सहज ओलांडला आहे. विशेष कौतुक करायला हवं ते कारंजा बाजार समितीचं, जिथे सोयाबीनला चक्क ६,२३० रुपये प्रतिक्विंटल असा या हंगामातील सर्वात विक्रमी दर मिळाला. या अनपेक्षित तेजीमुळे शेतकरी आणि व्यापारी या दोघांच्याही चेहऱ्यावर एक वेगळाच उत्साह आणि समाधान पाहायला मिळतंय.

अचानक भाव वाढण्यामागचं ‘गुपित’ काय?

आता तुम्हाला साहजिकच प्रश्न पडला असेल की अचानक असं काय झालं की भाव थेट ६ हजारांच्या पार गेले? तर याचं मुख्य कारण दडलंय ‘मागणी आणि पुरवठा’ या गणितात. सध्या बाजारात दररोज साधारण १२ हजार क्विंटलच्या आसपास स्थिर आवक होत आहे. पण त्याच वेळी, तेल गिरण्या आणि सोयाबीनवर प्रक्रिया करणाऱ्या उद्योगांकडून कच्च्या मालाला प्रचंड मागणी वाढली आहे. आवक मर्यादित आणि खरेदीदारांची झुंबड, यामुळे व्यापाऱ्यांमध्ये माल विकत घेण्यासाठी मोठी स्पर्धा निर्माण झाली आहे, आणि याच स्पर्धेचा थेट फायदा शेतकऱ्यांच्या खिशाला होत आहे.

संयम राखणाऱ्यांची चांदी, तर अनेकांची खंत

ज्या शेतकऱ्यांनी बाजाराचा कल ओळखून घाई न करता आपला माल साठवून ठेवला होता, त्यांच्यासाठी ही दरवाढ एखाद्या मोठ्या आर्थिक दिलाशापेक्षा कमी नाही. आजच्या घडीला शेतीचा वाढता खर्च पाहता, हे वाढीव पैसे त्यांच्या नक्कीच कामी येतील. मात्र, दुसरीकडे एक वास्तव हेही आहे की, अनेक छोट्या शेतकऱ्यांच्या घरात आता दाणाही शिल्लक नाही. त्यामुळे बाजारात भाव वाढले असले तरी त्यांना या सुवर्णसंधीचा कोणताही फायदा घेता येत नाहीये.

पुढे काय होणार? अजून थांबावं की विकावं?

बाजार तज्ज्ञांच्या आणि जाणकारांच्या मते, जर येत्या काळातही बाजारात आवक अशीच मर्यादित राहिली आणि तेलाची मागणी टिकून राहिली, तर सोयाबीनचे भाव येत्या काही आठवड्यांत आणखी नवीन उच्चांक गाठू शकतात. याच शक्यतेमुळे ज्यांच्याकडे माल शिल्लक आहे ते शेतकरी आता ‘वेट अँड वॉच’ (थांबा आणि पाहा) च्या भूमिकेत आहेत.

येथे वाचा – या जिल्ह्यासाठी पिक विमा मंजूर; पहा तालुकानिहाय विमा रक्कम

सध्याची बाजारातील परिस्थिती नक्कीच सुखावणारी आणि दिलासादायक आहे. पण शेअर मार्केटसारखाच कृषी बाजाराचा मूडही कधी बदलेल याचा नेम नसतो. त्यामुळे परिस्थितीचा योग्य अंदाज घेऊन, अति लोभ न करता योग्य वेळी आपला माल विकण्याचं कौशल्य आपण दाखवायला हवं.