यंदा कोणते सोयाबीन वाण निवडावे? हलक्या, मध्यम आणि भारी जमिनीसाठी निवडा हे वाण

शेतकरी मित्रांनो, यंदाचे वर्ष हे ‘अल निनो’चे (El Nino) वर्ष असल्याचे म्हटले जात आहे, म्हणजेच पावसाचे प्रमाण थोडे कमी राहण्याची शक्यता आहे. अशा या लहरी निसर्गाच्या खेळात आपल्या पदरात भरघोस पीक पाडून घ्यायचे असेल, तर खरीप हंगामाच्या सुरुवातीलाच एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय आपल्याला घ्यावा लागतो—तो म्हणजे ‘योग्य सोयाबीन वाणाची निवड!’ जमिनीच्या पोतानुसार जर आपण बियाणे निवडले, तर आपले होणारे नुकसान आपण खूप मोठ्या प्रमाणावर टाळू शकतो. चला तर मग, तुमच्या जमिनीच्या प्रकारानुसार कोणते वाण उत्तम राहील आणि बियाणे घेताना फसवणूक टाळण्यासाठी काय काळजी घ्यावी, याविषयी सविस्तर जाणून घेऊया.

हलक्या जमिनीसाठी ‘लवकर येणारे’ वाण

जर तुमची जमीन हलक्या स्वरूपाची असेल, तर तिथे जास्त काळ वावरात उभ्या राहणाऱ्या पिकाचा विचार करू नये. अशा जमिनीसाठी ९० ते १०० दिवसांत पक्व होणारे आणि लवकर काढणीला येणारे वाण नेहमी फायद्याचे ठरते.

उत्तम पर्याय: JS 9305 (हे वाण उभे वाढते आणि लवकर येते), परभणी विद्यापीठाचे MAUS 725, तसेच JS 2034 आणि JS 9560 या वाणांची निवड तुम्ही हलक्या जमिनीसाठी करू शकता.

मध्यम जमिनीसाठी ‘मध्यम कालावधीचे’ वाण

तुमची जमीन जर मध्यम प्रतीची असेल, तर मध्यम कालावधीत येणारी वाणे निवडा. यातून आपल्याला एकरी १० ते १५ क्विंटलपर्यंत दर्जेदार उत्पादन मिळू शकते.
उत्तम पर्याय: महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाचे ‘फुले दुर्वा 992’, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे शेतकऱ्यांच्या पसंतीस उतरलेले ‘MAUS 612’, अकोला विद्यापीठाचे ‘PDKV आंबा (G-1039)’, आणि ‘फुले किमया 753’. यासोबतच ‘ग्रीन गोल्ड 3344’ या खाजगी पण खात्रीशीर वाणाचा तसेच आपल्या सर्वांच्या परिचयाच्या ‘JS 335’ चा विचार करायला हरकत नाही.

भारी जमिनीसाठी ‘जास्त कालावधी घेणारे’ वाण

भारी आणि काळ्याभोर जमिनीत ओलावा टिकून राहण्याची क्षमता जास्त असते. अशा ठिकाणी जास्त कालावधी घेणारी वाणे चांगली तग धरतात आणि विक्रमी उत्पन्न देतात.
उत्तम पर्याय: ‘फुले संगम (KDS 726)’, ‘फुले किमया (KDS 753)’, ‘फुले दुर्वा (KDS 992)’, तसेच ‘MAUS 162’, ‘MAUS 612’ आणि ‘ग्रीन गोल्ड 3344’ ही वाणे भारी जमिनीसाठी सर्वोत्तम आहेत.

निसर्गाचा धोका टाळण्यासाठी ‘ही’ ट्रिक वापरा!

निसर्गाचा काहीही भरवसा राहिलेला नाही, त्यामुळे संपूर्ण शेतात फक्त एकच वाण पेरण्याची चूक कधीच करू नका. समजा तुमच्याकडे १० एकर शेती आहे, तर विभागणी करा. ३ एकरमध्ये लवकर येणारे वाण, ३ एकरमध्ये मध्यम कालावधीचे आणि उरलेल्या ४ एकरमध्ये उशिरा येणारे वाण पेरा.
याचा सर्वात मोठा फायदा असा की, जर पावसाने दडी मारलीच किंवा अतिवृष्टी झाली, तर एखादे वाण वाया जाईल, पण बाकीची दोन वाणे तुम्हाला नक्कीच साथ देतील. या पद्धतीमुळे नुकसानीची पातळी अगदी शून्यावर येऊ शकते.

बियाणे खरेदी करताना ही काळजी नक्की घ्या

आजकाल बाजारात मार्केटिंगच्या नावाखाली चुकीचा प्रचार खूप सुरू आहे. काही खाजगी कंपन्या (उदा. इनोव्हेस) आणि त्यांचे प्रतिनिधी अतिशयोक्ती करून शेतकऱ्यांची दिशाभूल करत आहेत. त्यांच्या भूलथापांना आणि व्हिडिओजला बळी पडून डोळे झाकून बियाणे घेऊ नका. स्वतःचा अभ्यास आणि जमिनीचा पोत ओळखूनच निर्णय घ्या.

खरेदी करताना लक्षात ठेवण्याच्या स्मार्ट टिप्स

बियाणे नेहमी खात्रीशीर आणि अधिकृत विक्रेत्याकडूनच घ्या. ते सर्टिफाईड (प्रमाणित) असल्याची खात्री करा.
सर्वात महत्त्वाची टीप: बियाण्याची पिशवी फोडताना ती नेहमी ‘खालून’ फोडा. वरचे लेबल आणि टॅग तसेच शाबूत राहू द्या.
पिशवीत थोडेसे बियाणे नमुन्यासाठी (Sample) तसेच शिल्लक ठेवा आणि पक्के बिल जपून ठेवा.
उद्या जर बियाणे बोगस निघालेच, तर याच पुराव्यांच्या आधारावर तुम्हाला कृषी विभागाकडे कायदेशीर तक्रार करून न्याय मागता येईल.

शेतकरी बंधूंनो, योग्य वाणाची निवड आणि खरेदी करताना बाळगलेली ही थोडीशी सतर्कता तुमच्या कष्टाला योग्य फळ नक्कीच मिळवून देईल. तुम्हाला या खरीप हंगामासाठी आणि भरघोस उत्पन्नासाठी खूप खूप शुभेच्छा!